Selecteer een pagina

Duurzame Businessmodellen

Duurzame business modellen gericht op duurzaamheid

Onder duurzame businessmodellen verstaat men verschillende dingen. Enerzijds ziet men duurzaamheid van het businessmodel als ‘alle factoren die zekerheid en continuïteit van de organisatie borgen’ en anderzijds ziet men duurzaamheid van het businessmodel als ‘de mate waarin de organisatie verantwoordelijkheid neemt ten aanzien van haar ecologische footprint’; People, Planet en Profit.

Eén ding is duidelijk, beiden zijn relevanter dan ooit, de één kan niet zonder de ander, de ander niet zonder de één en men wil beide aspecten bespreken.

Continuïteit “hoe fit is de organisatie”

Vanuit het perspectief zekerheid en continuïteit is er een breed scala aan onderwerpen dat vandaag de dag bijdraagt aan duurzaamheid van het businessmodel. Denk aan het centraal stellen van klanten en het nauwgezet focus hebben op veranderingen bij in- en externe stakeholders. Het actief invulling geven aan maatschappelijke verantwoordelijkheid en tegelijkertijd dicht bij de kern van de organisatie blijven, werken vanuit de normen en waarden van de organisatie, met daarbinnen oog voor diversiteit en inclusie. Meer technisch gezien is voor zekerheid en continuïteit het slim gebruik van data en digitalisering cruciaal. En dat alles met een gezonde financiële structuur en agility van het geheel om continu mee te kunnen bewegen met de veranderende context.

Bedrijven moeten in de wereld van vandaag continu scherp zijn en klaar staan om te verbeteren. Dit betekent dat alle elementen van een bedrijf zich moeten kunnen aanpassen als er een element verandert.

Het gaat er bij een duurzaam businessmodel om, op termijn zekerheid te hebben, ook al is de toekomst van de context onzeker. Flexibel zijn en snel kunnen schakelen, zowel op klantfocus, waarde propositie als de manier waarop de organisatie die voortbrengt.

People, Planet & Profit; “hoe beperkt is de footprint”

Vanuit het TripleP, People, Planet, Profit perspectief gaat het om de werkelijke betrokkenheid en overtuiging om ondermeer de footprint structureel te beperken. Om tastbare en ontastbare hulpbronnen op een duurzame manier te (her)gebruiken – voor iedereen: voor huidige generaties en voor toekomstige generaties. Leven van de rente van de Aarde! Om zo ook tot een rechtvaardiger verdeling van de welvaart in de wereld te komen, en mensenrechten in brede zin te respecteren.

Leiders van organisaties nemen steeds meer hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Klanten helpen een handje. Zij eisen steeds meer dat bedrijven zich richten op duurzaamheid in de zin van TripleP, People, Planet and Profit.

Patagonia is een goed voorbeeld. Het merk staat volledig voor duurzaamheid. Zij verkopen jassen die een leven lang mee kunnen en bieden daar gratis reparatie bij aan. Bose laat met haar koptelefoons zien hoe zij bijdragen aan duurzaamheid door koptelefoons die niet meer gebruikt worden volledig te hergebruiken bij het maken van een nieuw model. Zo verzekeren zij zich ervan dat een vergankelijk product, vervangbaar is zonder bronnen verder uit te putten.

 

Corona brengt beweging in versnelling

Een aantal organisaties merkt dat de propositie mede door Corona minder relevant is geworden of dat bijvoorbeeld de aanvoerroutes onderbroken zijn. Daarmee is dit bij uitstek hét moment om het businessmodel te evalueren op de duurzaamheid voor de langere termijn.

Daarmee heb je meteen de gelegenheid om, nu men toch al verandert, dit meteen op een ecologisch en maatschappelijk verantwoorde manier te doen. Zo maakt men nu vaak extra snel de beweging naar lokaal ‘sourcen’. Dit was een trend vanuit ecologisch perspectief en dit is nu versterkt doordat de crisis toont dat de internationale handel kwetsbaar is.

Consumenten zijn zich eveneens meer bewust van hun invloed met consumptie. ‘Waarom iedere dag ananas eten terwijl die van zo ver weg moet komen?’ Dit geldt naast voedsel natuurlijk voor iedere andere industrie.

In hoeverre met COVID-19 het ecologische duurzaamheidsthema nu echt transparant genoeg is geworden en de volle aandacht gaat krijgen, blijft vooralsnog een vraag.

“Is dat gevoel van urgentie voor People, Planet & Profit echt aan het ontstaan of glipt het door onze vingers?”

Op het moment dat je een groot segment bedient heb je een onderhandelingspositie. Dan kun je gaan praten. Als je kunt aantonen dat er echt vraag is naar duurzaamheid kan je dingen in beweging zetten. Je kan al zaken aan de achterkant inrichten op een manier die echt duurzaam is. Denk aan het slim inzetten van bronnen en hoe je de footprint met slimme toepassing van data en technologie kan verkleinen. Het gaat om het realiseren van een circulaire economie.

Kijk bijvoorbeeld naar retourzendingen in e-commerce: grote spelers stappen af van ‘gratis terugsturen’, omdat dit een groot logistiek probleem met negatieve impact op het milieu heeft. Je moet natuurlijk wel de positie hebben om hiermee te kunnen stoppen. Voor grote organisaties is dat wat makkelijker, die hebben meer slagkracht en kunnen het lef hebben. Voor kleine organisaties is dit vaak een stuk moeilijker.

Het gaat erom mensen bewust te maken van wat koopgedrag doet. De klant is namelijk steeds vaker bereid om zich aan te passen en iets meer te te betalen voor duurzaamheid, maar dan moet je wel weten en zien wat de impact is.

 

Rol van de overheid

Organisaties kunnen best veel bedenken en doen om te verduurzamen, maar je hebt de overheid wel nodig. Europa heeft regelingen met betrekking tot duurzaamheid vastgelegd, maar met COVID-19 zijn veel initiatieven ook weer stil komen te liggen.

De rol van de overheid in verduurzaming is cruciaal. Het is inmiddels duidelijk dat veel markten allesbehalve ‘perfect’ en automatisch goed werken. Alleen naar Europa kijkend, zien we dat het niet hebben van goede regelgeving zelfs een bedreiging voor de welvaart van Europa kan zijn. Regels zijn noodzakelijk om Europa te beschermen tegen grootmachten als China. En juist in tijden van crisis is die rol belangrijker dan ooit. We zijn nu veel te afhankelijk van China als onze leverancier. Wat doet de EU om dat terug te brengen? Voeren we met de juiste partijen dat gesprek?

De wereld verandert zo snel, het lijkt moeilijk voor de overheid om mee te transformeren. Neem het delen van assets. Als het gaat over gebruiksrechten begrijpt niemand hoe het precies zit (niet bij de curator, of bij de douane, …). Men moet daar echt compleet en snel gaan omdenken, want als consument lijken we klaar om onze assets te delen.

Europa is wel voorloper op gebied van GDPR en PSD2, en pakt daarin een voortrekkersrol. De EU trekt de wereld mee door het wereldwijd in te voeren en dat is mogelijk omdat het zo’n grote economie is. Aan de keerzijde mist er helaas een fundamenteel principe in samenwerking en behoud van rechten om te willen opereren op een duurzame manier.

Zonder regelgeving komen duurzaamheidsinitiatieven maar moeilijk van de grond. Je zou bijvoorbeeld veel zwaarder kunnen belasten op het verbruik van grondstoffen. De ‘green carbon border tags’ zouden een duw in de goede richting kunnen geven.

“Van prinsjesdag tot prinsjesdag”

De overheid, worstelt nog met dit soort beslissingen. Het ontbreekt aan lange termijnvisie en aan daarop gebaseerde besluitvaardigheid. In Duitsland nemen ze veel meer duidelijk lange termijn beslissingen en als bedrijfsleven kan men daar dan op inspelen en lange termijnplannen maken, want het overheidsbeleid ligt voor lange termijn vast en is duidelijk. Aan dergelijk lange termijn overheidsbeleid ontbreekt het in Nederland- een fundamentele ‘blinde vlek’ in de structuur van onze overheid. Organisaties hebben behoefte aan sturend en faciliterend leiderschap zonder dat ze als organisatie 6 maanden later weer voor een verandering staan. De Nederlandse overheid mist de vaste teams, die over regeerperiodes heen kunnen en willen kijken en dat gesprek voeren.

Op Europees niveau zou de green deal van Timmermans een gezamenlijke visie kunnen neerzetten. Daar zit veel in, vindt men. De doelstellingen zijn best ambitieus, en zijn onderhevig aan getouwtrek van verschillende belangengroepen.

“Oorlogstijdactivatie van de industrie”

Engeland zei in het begin van de Corona tijd meteen dat ze mondkapjesproductie nodig hadden, Rolls-Royce en andere UK-bedrijven hebben toen meteen gezegd ‘we gaan het regelen’. Een soort oorlogstijdactivatie van de industrie. En dat soort dingen hebben we niet gezien in Nederland tijdens deze crisis, wij hebben nog steeds tekorten.

De productie van zonnepanelen is een ander voorbeeld waar het gaat om de behoefte aan een door de overheid gestimuleerd plan voor lokale productie. De belangrijkste grondstof voor het maken van zonnepanelen is zand – silicium. Dit is makkelijk in de EU te verkrijgen, we hebben dit niet uit China nodig, maar de fabrieken staan daar. Het heeft gewoon te maken met de bereidheid om op schaal te investeren.

Vandaag de dag is Nederland nog vooral eenkorte termijn handelsland. Bij gebrek aan visie regeert de boekhouder: Nederland is niet voor niets beroemd om haar efficiency. We lijken een kantelpunt te bereiken.  Niet meer persé de laagste prijs als primair uitgangspunt nemen, maar focussen op beperkt gebruik en hergebruik van grondstoffen. Door duurzaamheidsvoorwaarden in overheidssubsidies op te nemen, zullen we steeds duurzamer kunnen worden.

“Waar wachten we op?”

Ook in Frankrijk doen heeft men al grote stappen gezet, we behoeven het wiel niet zelf uit te vinden. Best practices missen bij de Nederlandse overheid. Het loont om eerst goed te  kijken naar andere landen. Dan kan Nederland beslissen welke rol we willen nemen. Er zijn in ieder geval genoeg kansen voor NL en de EU, dus we zijn wel positief. “Het kan alleen maar de goede kant op gaan, de overheid moet ervoor open staan en wij kunnen het wel doen!”


Duurzaamheid, meer dan mooie woorden

Organisaties hebben duurzaamheid vaak als streven. Iets om naartoe te werken en in je doelstellingen op te zetten. In de praktijk is het echter nog een enorme uitdaging.

”De strijd tussen de winstgevendheid op korte termijn en het verantwoord ondernemen op lange termijn”

Organisaties lopen vaak aan tegen een spanningsveld van aandeelhouders, investeerders en klanten. De strijd tussen de winstgevendheid van een organisatie en de vraag naar maatschappelijk verantwoord ondernemen. In sommige gevallen hebben bedrijven geen keus en moeten ze mee met de vraag van de consument. In die zin, dwingen de consumenten de duurzame initiatieven bij de organisatie af. Anders verdwijnen ze naar de concurrent. Zo heb je in de bankensector het concept duurzaam beleggen. Dit was bijzonder en inmiddels is het duurzaam beleggen mainstream geworden.

“Maak van duurzaamheid een businessmodel”

Het is de kunst om duurzaamheid daadwerkelijk te ‘embedden’ in de bedrijfscultuur. Het moet komen vanuit normen en waarden én tegelijkertijd onderdeel uitmaken van het verdienmodel. Het mag en moet bijdragen aan rendement, anders is het geen duurzame oplossing in de competitieve omgeving.

Waar organisaties de stap zetten naar circulariteit loopt men vaak vast op de schaalbaarheid en de betaalbaarheid.

“Investering in duurzaamheid draait om het vinden van de juiste balans”

Het gaat erom de juiste balans te vinden tussen duurzaamheid en rendement. Hierbij spelen vragen als: Wat is het effect op de markt, welke subsidies zijn er beschikbaar vanuit de overheid en welk budget vergt het om aan de duurzaamheidscriteria te voldoen. Los van de directe kosten/baten analyse moeten duurzaamheidsinitiatieven passen bij de organisatie. Dan kun je niet alleen zien als kostenpost maar ook als investering.

Kijk goed naar de eigen organisatie om te zien waar voor jou de kansen op het gebied van duurzaamheid liggen. Duurzaamheid kan veel kansen bieden, waar zowel direct als indirect winst uit voort kan vloeien. Investeer in kansen door budget en tijd vrij te maken. Of het de juiste investering is voor jouw organisatie is een afweging die je met elkaar moet maken. Overweeg daarbij wel of de investeringen die je maakt wel de meest slimme zijn. Zo kan je wellicht beter eerst energiebesparende oplossingen realiseren en dan kijken hoeveel capaciteit aan zonnepanelen je nog nodig hebt.


Duurzaamheid is een duurzame oplossing

Duurzaamheid integreren in je organisatie zorgt niet alleen voor bewustwording en een positiever imago, het zorgt ook werkelijk voor een betere organisatie met betere bedrijfsresultaten. Juist door met duurzaamheid bezig te zijn en deze te verankeren in je langetermijnstrategie is het mogelijk om beter en sterker uit de crisis te komen. Duurzaamheid echt verankeren binnen je organisatie kan ingrijpende veranderingen teweegbrengen. Bijvoorbeeld het aanpassen van je bedrijfscultuur, je normen en waarden maar ook je businessmodel erop aan laten sluiten.

“Met continue kleine stapjes en bereid de organisatie voor op de toekomst van morgen”

Waar liggen de knelpunten en hoe kunnen deze voorkomen worden. Nog altijd heerst er een continue strijd tussen de korte termijn doelstellingen en lange termijn doelstellingen. Neem al je werknemers mee in de te behalen doelen. Creëer de stip op de horizon, zodat iedereen hetzelfde voor ogen heeft en weten waar ze naartoe werken.

Kijk ook naar nieuwe proposities. Volg bijvoorbeeld de stap van bezit naar gebruik. Denk aan ‘Mobility as a Service (MAAS). De maatschappelijke impact hiervan kan enorm zijn en zo ook het rendement op de dienstverlening.

Backcasting in plaats van Forecasting; ga uit van de toekomst en redeneer dan terug. Je komt dan vaak op hele andere ideeën dan wanneer je vanuit de huidige situatie en oplossingen gaat werken. Geef daarbij collega’s de ruimte om te ondernemen en continu met kleine stapjes het gesprek aan te gaan en te blijven werken aan de toekomst van morgen. Als je niet afwijkt van wat je gister of eergister deed, ga je ook niet veranderen.

 

De crisis biedt kansen voor duurzaamheid

De crisis levert een disruptie waardoor dingen in beweging komen. Dit biedt kansen om dingen anders te doen. Kijk naar de toekomst en beredeneer vanuit dat perspectief waar je nu mee moet beginnen.

Om ook in de toekomst relevant te zijn heeft het geen zin om te blijven hangen in ontkenning. Neem als organisatie nu je verantwoordelijkheid. Kijk naar de luchtvaart. We kunnen vasthouden aan het idee dat we de traditionele business weer gaan herstellen. We moeten echter onderkennen dat de bewustwording over milieuconsequenties van vliegen enorm is toegenomen. Mogelijk kan je deze gedachtegang omarmen en daar de propositie op herijken. Waarom neem je als luchtvaartmaatschappij niet nu het initiatief om inzichtelijk te maken wat de footprint is van je vluchten. Consumenten kunnen dan bewust kiezen wanneer zij wel of niet gaan vliegen. En als ze gaan vliegen doen ze dat in ieder geval met een maatschappij die zich er hard voor maakt om de duurzaamheidstransitie te versnellen. Om op deze manier kan je er in ieder geval voor zorgen dat mensen meer toekomstbewuste keuzes maken en daarbij ook voor jou als maatschappij kiezen.

Intern biedt dat meteen een goede stok achter de deur om jezelf te dwingen qua duurzaamheid voorop te blijven lopen ten opzichte van de concurrentie.

“De crisis kan ook ruimte bieden om na te denken over de toekomst”

De crisis biedt de organisatie ruimte om na te denken over mogelijkheden met betrekking tot duurzaamheid. Het zou goed zijn als we de steun die de overheid nu biedt ook daarvoor gebruiken.

 

Stimulans van duurzaamheid uit meerdere hoeken

Duurzaamheid komt ondertussen vanuit alle hoeken. De consument legt het op, medewerkers verwachten het van hun werkgever, de overheid dwingt het af en ga zo maar door.
Tegelijkertijd is duurzaamheid iets wat je niet moet doen doordat het moet, maar waar je in gelooft. Hier extra gewicht aan hangen of druk op zetten moet komen vanuit goed ondernemerschap. Kennis, samenwerken en creativiteit zijn

Heeft u vragen of ideeën betreft business trends ...

0 reacties